CONTACTNLEN

Meldplicht fiscale constructies voor belastingadviseurs, accountants, banken en andere fiscale planners

Dorien Roerink

Op 21 juni jl. heeft de Europese Commissie een nieuw voorstel gepresenteerd om het opzetten en promoten van fiscale constructies te ondermijnen.1 De Europese Commissie wil agressieve fiscale planning tegen gaan door middel van intensiever toezicht op de activiteiten van belastingadviseurs en andere fiscale planners.

Het voorgestelde verscherpte toezicht behelst onder meer een meldplicht in verband met grensoverschrijdende fiscale planningsconstructies. Meer specifiek gaat het om constructies met specifieke kenmerken die tot inkomstenverlies voor de overheid kunnen leiden. Deze kenmerken zijn: 

• het gebruik van verliezen om de verschuldigde belastingen te beperken;

• het gebruik van bijzondere fiscale winstregimes; 

• het opzetten van constructies via landen die niet voldoen aan de internationale normen van goed zaken doen. 

Een fiscale constructie zal al snel een of meer van de genoemde kenmerken beschikken. De reikwijdte van de voorgestelde meldplicht is derhalve zeer ruim. De verantwoordelijkheid om te melden komt te liggen bij de Europese intermediair die de constructie aan een belastingplichtige heeft aangeboden. Gaat het om een niet-Europese intermediair, dan ligt de verantwoordelijkheid bij de Europese ontvanger/gebruiker van het advies; de belastingplichtige zelf.

Geconcludeerd moet worden dat fiscale intermediairs er na de onthullingen uit de Panama Papers niet bepaald rooskleurig op staan bij de Europese Commissie. Vanuit het Europees Parlement gaan zelfs stemmen op die zeggen dat het voorstel nog niet ver genoeg gaat en de Europese Commissie zou moeten komen tot zwarte lijsten van 'malafide' adviseurs.2 

De terminologie 'malafide adviseurs' is in dit kader weinig gelukkig. Deze kwalificatie gaat er immers aan voorbij dat agressieve fiscale constructies doorgaans wel legaal zijn. Bovendien is fiscaal structureren (o.a.) mogelijk doordat politici belastingwetgeving vaak nodeloos ingewikkeld en multi-interpretabel maken als gevolg waarvan mazen in de wet ontstaan. Voor Nederland is het verder nog van belang dat uit de Grondwet volgt dat de heffing van rijksbelastingen enkel kan plaatsvinden op basis van een wettelijke bepaling. Belasting kan en mag niet geheven worden op grond van hetgeen in de publieke opinie – de waan van de dag - als redelijk en rechtvaardig wordt ervaren.

Het voorstel van de Europese Commissie heeft vooralsnog geen definitieve status. Eerst zal het ter raadpleging aan het Europese Parlement worden voorgelegd, waarna goedkeuring zal worden gevraagd aan de Europese Raad.3 Wij volgen de ontwikkelingen op de voet!


  1. Het voorstel van de Europese Commissie is opgesteld als een wijziging van de Richtlijn betreffende administratieve samenwerking, zie Persbericht Europese Commissie IP/17/1663, 21 juni 2017.
  2. S. Alonso, 'Europese Commissie wil verplichte melding fiscale constructies' www.nrc.nl.
  3. De Europese Raad bestaat uit de regeringsleiders of gekozen staatshoofden van de lidstaten van de Europese Unie.